Παιδιά εν μέσω κρίσης κορωνοϊού: ανάγκες, δυσκολίες, δυνατότητες.
“Για τα παιδιά η κατάσταση είναι δραματική
Δεν πιστεύω σε μια ομαλή λειτουργία των σχολείων από Σεπτέμβριο. Στην κρίση του κορωνοϊού ελάχιστα έχουμε πάρει υπόψη τα παιδιά.
Πώς αντιμετωπίζουν τα παιδιά την κρίση; Πολλοί γονείς περνούν αυτήν την περίοδο πολύ χρόνο με τα παιδιά τους. Αυτό που με συγκινεί είναι πόση ανασφάλεια μαθαίνω ότι βιώνουν τα παιδιά για αυτήν την ασθένεια. Έχουν μπει σε ασύλληπτες σκέψεις.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι η πρώτη τεράστια καταστροφή που βιώνουν. Ξαφνικά τα σταμάτησαν από το σχολείο, δεν βλέπουν πια τους φίλους τους, μπορεί να τελειώσει και η σχολική χρονιά χωρίς να ξαναδούν τους φίλους τους. Τα παιδιά ανησυχούν πολύ και για τους ηλικιωμένους που γνωρίζουν καλά και δεν θέλουν να τους χάσουν. Συνειδητοποιούν το τελευτό της ζωής.
Παίρνουμε αρκετά υπόψη αυτήν την ώρα τα παιδιά και τους εφήβους, τα βλέπουμε ως πρόσωπα με ισότιμα δικαιώματα ή περισσότερο ως εν δυνάμει φορείς του ιού; Οι αποφάσεις της κυβέρνησης παίρνουν ελάχιστα υπόψη την οπτική των παιδιών. Τα έχουμε αποσπάσει από τον κοινωνικό τους περίγυρο, δεν μπορούν πλέον να συναντηθούν με τους φίλους τους, να βοηθήσουν το ένα το άλλο στην αντιμετώπιση των κρίσεων ή στα μαθήματα. Για τα παιδιά η κατάσταση είναι δραματική.
Παρ’ όλα αυτά η δημόσια συζήτηση γίνεται περισσότερο για το ποιο εμπορικό κέντρο θα ξανανοίξει πρώτο. Κάτι κάνουμε στραβά. Πίσω από τα εμπορικά κέντρα βρίσκονται λόμπυ που μπορούν να ακουστούν. Τα παιδιά δεν έχουν κάποιο ισχυρό λόμπυ. Πρέπει να μιλήσουμε περισσότερο για τον βιόκοσμό τους που αλλάζει δραματικά. Διότι συγχρόνως αντιμετωπίζουν μια κρίση που τρομάζει ακόμα κι εμάς τους ενήλικες.
Ποιες συνέπειες έχει μια τέτοια κρίση για την ψυχή; Οι ψυχολογικές συνέπειες είναι ακόμα εντελώς ασαφείς. Εμένα π.χ. με χάραξε έντονα η συνειδητοποίηση της απειλής του πυρηνικού ολέθρου εξαιτίας των εξοπλισμών. Αυτό άλλαξε όλη τη ζωή μου. Μέχρι τότε μεγάλωνα προστατευμένος και θυμάμαι ότι η απειλή ότι ο κόσμος θα μπορούσε να καταστραφεί επηρέασε τις επαγγελματικές μου επιθυμίες και άλλαξε όλη τη ζωή μου. Πόσο πιο έντονη θα πρέπει να είναι η επίδραση στους 13χρονους που βιώνουν μια τέτοια καταστροφή, όταν βλέπουν ανθρώπους να πεθαίνουν στην Ιταλία και στη Νέα Υόρκη; Για τα παιδιά αυτά είναι τρομερά τραυματικά βιώματα.
Κάποιοι λένε: Γιατί το κάνει η πολιτική αυτό στα παιδιά; Αφενός τα εκθέτει σε εικόνες μεγάλου πόνου ενώ συγχρόνως τα κλείνει μέσα παρότι δεν κινδυνεύουν σχεδόν καθόλου. Για τους περιορισμούς των επαφών δυστυχώς δεν υπάρχουν εναλλακτικές. Αυτήν τη στιγμή δεν ξέρουμε πόσο έντονα βάζουν τα παιδιά σε κίνδυνο τους πιο ηλικιωμένους. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι θα επιταχύνουν μαζικά τη διάδοση της επιδημίας.
Αυτές τις μέρες γίνονται μελέτες για τον ρόλο των παιδιών στη διάδοση του ιού. Μήπως είναι πολύ αργά; Έχει πάνω από μήνα που ακούγονται φωνές για την ανάγκη μελετών που θα μετρήσουν πόσος κίνδυνος διάδοσης της μόλυνσης προέρχεται πράγματι από τα παιδιά. Εδώ έχουμε ένα κενό γνώσης σε διεθνές επίπεδο. Η Κίνα δεν έδωσε καμία αξία σε μια τέτοια έρευνα, η Ιταλία και η Ισπανία σχεδόν δεν ήταν σε θέση μέσα στην καταστροφική τους κατάσταση. Όσοι θέλουν να το αλλάξουν αυτό αξίζουν έπαινο. Όμως χρειάζονται κάθε φορά στοιχεία από ολόκληρη τη χώρα.
Τα παιδιά αναγκάζονται να στερηθούν τους φίλους τους, τη μόρφωση, τις παιδικές χαρές εκτός σπιτιού. Αυτοί που πραγματικά κινδυνεύουν, οι ηλικιωμένοι, μπορούν ανεμπόδιστα να πηγαίνουν στα σούπερ μάρκετ και στις λαϊκές. Δεν θα έπρεπε τουλάχιστον να προσφέρουμε και στα παιδιά κάποια αναπλήρωση; Σκεφτόμαστε ελάχιστα πώς μπορούμε να οικοδομήσουμε σχολικά συστήματα που θα επιτρέψουν στα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο έστω τμηματικά. Θα χρειαζόταν να οργανώσουμε έναν συνδυασμό από υψηλού ποιοτικού επιπέδου διδασκαλία κατ’ οίκον και μαθήματα με φυσική παρουσία.
Πού είναι το πρόβλημα; Οι συνδικαλιστικοί φορείς των εκπαιδευτικών εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η κρίση θα διαρκέσει μέχρι τις διακοπές του καλοκαιριού -και μετά θα ξεκινήσει μια κανονική σχολική χρονιά. Η άποψη αυτή είναι εντελώς απλοϊκή. Πρέπει να προετοιμαστούμε ότι για ένα ή ακόμα και δυο χρόνια θα πρέπει να οργανώσουμε το σχολείο εντελώς διαφορετικά. Αυτό πρέπει τώρα να το προετοιμάσουμε.
Πώς θα γίνει αυτό πρακτικά; Δύσκολα. Διάβασα με έκπληξη ότι οι εκπαιδευτικοί εν μέρει μόλις τώρα κάνουν σκέψεις για το πώς θα πρέπει να είναι τα σχέδια υγιεινής. Οπότε τίθεται το ερώτημα τι έχει γίνει τους τελευταίους 2 μήνες; Τον Σεπτέμβριο δε θα έχουμε τάξεις με 30 μαθητές. Αυτό αποκλείεται.
Πώς πρέπει να είναι ένα σχέδιο ψηφιακής διδασκαλίας που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των παιδιών; Οι ασκήσεις που θα έχουν να λύσουν τα παιδιά πρέπει να τους εξηγούνται. Η σωστή διδασκαλία κατ’ οίκον είναι μάθημα μέσω tablet, τα παιδιά να βιώνουν μια κοινότητα τάξης και έναν δάσκαλο. Αυτήν τη στιγμή αντιγράφονται με μια ποιοτικά εντελώς απαράδεκτη μορφή ασκήσεις από ένα εγχειρίδιο και στέλνονται ως PDF.
Οι εκπαιδευτικοί έχουν μείνει κολλημένοι νοητικά στη δεκαετία του ’90; Πολλοί εκπαιδευτικοί φορτώνουν το βάρος στους γονείς, συγκεντρώνουν, αν έχουν τύχη, επιδέξιες ασκήσεις και διορθώνουν με καθυστέρηση. Μια διδασκαλία κατ’ οίκον που αξίζει το όνομά της θα έστηνε μια εικονική τάξη την οποία μετά θα συμπλήρωνε και η πραγματική τάξη -με μικρότερες αριθμητικά ομάδες και τις ανάλογες αποστάσεις. Θα έπρεπε να υπάρχουν ευκαιρίες και για τα παιδιά που χρειάζονται ιδιαίτερη και επιπλέον βοήθεια. Εδώ πρέπει να γίνουν επενδύσεις σε τεχνολογία και να προετοιμαστούν σχέδια.
Τι θα έπρεπε να κάνει το υπουργείο Παιδείας; Θα έπρεπε τώρα να δώσει στους εκπαιδευτικούς να καταλάβουν: Τον Σεπτέμβριο του 2020 δεν θα έχουμε τάξεις των 30 μαθητών. Και αυτό για τουλάχιστον έναν χρόνο, ενδεχομένως και για δυο. Η προσφορά της διδασκαλίας κατ’ οίκον πρέπει να βελτιωθεί σαφώς, διαφορετικά θα χαθούν σημαντικά χρόνια για μια ολόκληρη γενιά μαθητών.
Οξύνονται οι μορφωτικές ανισότητες μέσα στην κρίση; Φυσικά. Πολλοί μπαμπάδες έχουν πιάσει δεύτερη δουλειά έχοντας γίνει και καθηγητές μαθηματικών. Πολλές μαμάδες έχουν πιάσει επίσης δουλειά και επικεντρώνονται στα φιλολογικά. Αυτοί κάνουν την πιο πολλή δουλειά, ας το παραδεχτούμε δίκαια. Άλλα παιδιά όμως έχουν γονείς που δεν μπορούν να το προσφέρουν αυτό.
Η αντιπολίτευση γιατί δεν κάνει περισσότερα; Βλέπω πολλές καλές προθέσεις. Όμως όλοι έχουν καθυστερήσει.
Είναι ρεαλιστικό με το εκπαιδευτικό προσωπικό που διαθέτουμε να μπορεί να υλοποιηθεί από Σεπτέμβριο ένα αντίστοιχο μοντέλο; Αυτό πρέπει να γίνει. Δεν έχουμε άλλους εκπαιδευτικούς. Πολλοί από αυτούς όμως έχουν τη διάθεση αρκεί να είχαν την υποδομή και τις κατάλληλες οδηγίες. Πιστεύω ότι μπορούμε και πρέπει να τα καταφέρουμε. Δεν έχουμε άλλη επιλογή.”
Από τον Tasos Zisis κλινικό ψυχολόγο, συστημικό θεραπευτή.